Het kunstwerk

We zien heel wat thema’s op het kunstwerk De Triomf van de dood die wat meer aandacht verdienen. Daarom bieden we hier inzicht in enkele van deze scènes.

De Apocalyps

In het verhaal van de Apocalyps komen de mensen God tegemoet in witte gewaden, omdat ze het waardig zijn. Links op het kunstwerk zien we 11 skeletten die witte gewaden dragen. Dit zouden de 11 apostelen voorstellen die waardig gekleed gaan in witte gewaden. Judas hangt overboord met een maalsteen om de nek. Dat er een referentie naar de Apocalyps gemaakt wordt is niet vreemd aangezien we hier naar een voorstelling kijken van het einde van de mensheid. Drie van de skeletten blazen ook op een trompet, wat refereert naar een tekst uit de Openbaring waar staat te lezen dat wanneer de laatste drie engelen op de laatste drie trompetten blazen het een vreselijke tijd zal worden voor de mensheid.

De Ark van Noah

Rechts op het werk zie je een grote val waarvan het luik opengehouden wordt door twee skeletten. In deze val worden mensen geleid en zelfs ingeduwd door een heel leger skeletten. Het zou kunnen dat men hier bedoeld dat de mensheid blind in de val is gelopen. Maar een andere interpretatie stelt dat het een ark is, zoals we die kennen van het verhaal van de Ark van Noah, die de mensheid zou redden van deze zondvloed van geraamtes. Bovenop de val zie je fris groen gras en bloemetjes. Dit kan een teken zijn van het aards paradijs en is dus een teken van hoop en redding van de mensheid.

De Hellewagen

Midden op het kunstwerk zie je de Hellewagen, deze is geïnspireerd op de wagens van een Carnavalsstoet. In de late middeleeuwen zat een Hellewagen vol vuurwerk en kinderen verkleed als duivels. Op het kunstwerk zien we dan ook allerlei duivelse figuurtjes in en rond de Hellewagen. Er is een theorie die zegt dat het een tegenhanger zou zijn van de ark van Noah, waar een aantal raven uitvliegen als een soort van teken van de aankomende dood. Op de poort van de Hellewagen zie je dat er een bericht tegen de rechterdeur gespijkerd is. Dit is een typisch 16e eeuws gebruik om belangrijke berichten bekend te maken bij het volk. Het zou dus ook een aankondiging van de dood kunnen zijn die hier ophangt, maar het doet ook denken aan de 95 stellingen van Luther, de leidende persoonlijkheid van de Reformatie in het Duitse Rijk in de 16e eeuw. Wil Bruegel hiermee laten zien dat hij een overtuigd christen was?

Loofhuttenfeest

Rechts boven op het kunstwerk zie je een dor landschap waar heel subtiel 3 tenten of hutten te zien zijn. Dit is een verwijzing naar het Joodse Loofhuttenfeest dat voorkomt in een verhaal over Mozes, in het boek van Marcus. Hier laat men drie tenten bouwen voor respectievelijk Jezus, Mozes en Elia. Het Loofhuttenfeest zou verwijzen naar de messiaanse tijd die nog moet komen en de hemelse tenten zijn de plaats waarin de rechtvaardigen zullen wonen. Terug een teken van hoop en redding van de mensheid.

Muzikaal koppel

Complete rust tussen de chaos. Twee personages in heel het kunstwerk hebben geen enkel idee wat er gebeurd rondom hun. Rechts onderaan zien we hen liefkozend tegen elkaar liggen, niet bewust van een mogelijk aankomende dood. Maar een geraamte achter hen zal hier snel verandering in brengen. Het geraamte dringt binnen in hun liefdeslied en speelt mee op de vendel. Dit tafereel is er een dat we terug zien in andere werken, zoals op de fresco De triomf van de dood in het Palazzo Sclafani in Palermo.